Mối cánh và kiến cánh khác nhau như thế nào?

Mối cánh và kiến cánh đều có thể xuất hiện quanh nhà, cửa sổ hoặc bóng đèn. Muốn biết con đang bay là mối hay kiến, hãy nhìn eo, râu và kích thước hai đôi cánh. Ba đặc điểm này giúp bạn dễ nhận ra chúng rõ hơn phân biệt về màu sắc

Nhìn hình để phân biệt mối cánh và kiến cánh

Ở kiến bên trái, đoạn nối ngay trước bụng rất hẹp; phần bụng sau đó phình thành một khối riêng. Ở mối bên phải, bề ngang thân chuyển từ ngực sang bụng khá liền.

Cánh mối dài, rộng và khác cánh kiến ở đâu?

Mối cánh có hai đôi cánh gần bằng nhau cả về chiều dài và hình dạng. Cánh thon dài, đầu cánh bo tròn, thường vượt xa đầu mút bụng. Khi khép trên lưng, chúng chồng lên nhau như hai dải mỏng kéo dài về phía sau. Khi các cánh được tách ra, bạn thấy bốn chiếc tương tự nhau.

Kiến cánh cũng có bốn cánh, nhưng cánh trước lớn và dài hơn cánh sau. Cánh sau ngắn, nhỏ hơn nên dễ bị đôi cánh trước che khuất. Trong ảnh đối chiếu, các cánh kiến mở lệch ra hai bên; cánh mối kéo dài khá đều dọc theo thân.

Chiều dài và chiều rộng cánh thay đổi theo loài. Dấu hiệu dễ dùng tại nhà là so hai đôi cánh trên cùng một con: gần bằng nhau ở mối, chênh rõ ở kiến. Một cánh gãy hoặc con đã rụng cánh thì chuyển sang nhìn eo và râu.

Râu, eo và bụng của mối cánh có gì khác?

Râu mối có các đốt như chuỗi hạt

Râu mối cánh gồm nhiều đốt nhỏ nối tiếp, nhìn giống chuỗi hạt. Râu có thể hơi cong khi con vật di chuyển, nhưng không tạo góc gập khuỷu rõ như râu của nhiều kiến cái.

Ở kiến cánh, đoạn gốc râu kéo dài rồi chuyển hướng, tạo hình gập khuỷu. Đặc điểm này thường rõ ở kiến chúa có cánh. Một số kiến đực có góc gập không rõ, vì vậy hãy nhìn thêm eo và cánh để nhận diện.

Eo mối rộng; eo kiến thắt rất nhỏ

Thân mối cánh khá thuôn, phần nối ngực với bụng rộng. Bụng có các đốt và không tách thành một khối tròn sau chiếc eo nhỏ.

Ở kiến cánh, eo có một hoặc hai đốt nối nhỏ. Phần bụng phía sau thường phình rõ so với đoạn eo, tạo dáng “eo con kiến” quen thuộc. Bụng có thể tròn hoặc bầu, còn ngực của kiến chúa có cánh thường dày và to. Kiến chúa và kiến đực có hình dáng khác nhau.

Muốn đối chiếu cả những con đã mất cánh hoặc những cá thể không có cánh, bạn có thể xem bài phân biệt mối và kiến qua râu, eo, bụng.

Kích thước và màu sắc: con nào to hơn?

Mối cánh nhìn khá dài vì cánh vượt quá bụng. Ví dụ, ở một loài mối đất gây hại nhà cửa, phần thân dài khoảng 6–7 mm; tính từ đầu đến đầu mút cánh thì cả con dài khoảng 12–15 mm, tương đương 1,2–1,5 cm.

Kiến cánh gồm nhiều loài, có cả kiến chúa và kiến đực nên kích thước chênh lệch khá nhiều. Chẳng hạn, một loài kiến thợ mộc có kiến chúa dài khoảng 13 mm. Con kiến cánh lớn có thể to hơn con mối cánh bạn vừa gặp. Vì vậy, hãy dùng kích thước cùng với eo, râu và cánh để nhận ra chúng.

Trong hai hình trên, mỗi con đã được phóng lớn để nhìn đặc điểm. Trên con thật, phần thân được đo từ đầu đến cuối bụng, còn cánh được đo từ gốc đến chóp. Nhìn cánh kéo dài quá bụng có thể khiến bạn tưởng thân con mối lớn hơn thực tế.

Mối cánh thường có thân sẫm màu, từ nâu đến gần đen; một số loài vàng nâu. Cánh mỏng, trong hoặc hơi đục. Kiến cánh cũng có thể đen, nâu hoặc đỏ nâu. Mối cánh sẫm màu khác với mối thợ trắng kem mà bạn thường thấy trong gỗ bị ăn.

Để biết mối cánh rụng cánh rồi sống ra sao và giữ vai trò gì trong tổ, xem thêm đặc điểm và vòng đời của mối cánh.

Xuất hiện quanh đèn, mùa mưa hay ban ngày có giúp nhận biết không?

Nhiều mối cánh bay vào lúc chiều tối, bị ánh đèn thu hút rồi lọt qua cửa mở. Một số nhóm mối lại bay ban ngày. Kiến cánh cũng rời tổ theo đợt để sinh sản. Vì vậy, một con đang bay quanh đèn hoặc vừa xuất hiện sau mưa vẫn cần được đối chiếu hình dạng.

Nếu chúng bay từ ngoài vườn qua cửa vào, hãy ghi nhận lối vào và hạn chế cửa mở trong đợt bay. Nếu chúng liên tục chui ra từ khe tường, khung cửa hoặc phần gỗ trong nhà, đó là vị trí cần kiểm tra. Cánh rụng tập trung, đường đất và gỗ bị rỗng là những dấu vết đáng chú ý thêm.

Mối cánh và kiến cánh có cắn người không?

Mối cánh không hút máu người và thường không chủ động cắn người. Chúng rời tổ để tìm bạn ghép đôi và nơi lập đàn mới. Khi thấy mối cánh trong nhà, điều cần chú ý là chúng xuất hiện từ đâu và quanh đó có dấu mối ăn gỗ hay không.

Kiến có thể cắn; một số loài còn có ngòi đốt. Khả năng này phụ thuộc loài và cá thể, không phải cứ có cánh là cắn hoặc đốt giống nhau. Khi chưa nhận rõ con vật, dùng cốc, tờ giấy hoặc máy hút bụi để thu gom thay cho bắt bằng tay trần.

Gặp mối cánh hoặc kiến cánh trong nhà, xử lý nhanh thế nào?

1. Xác định con và vị trí xuất hiện: giữ lại một vài mẫu trong hộp kín để đối chiếu eo, râu và cánh; ghi nhớ chúng bay từ cửa vào hay chui ra từ khe trong nhà.
2. Giảm đường bay vào: đóng cửa, dùng lưới chắn và tắt bớt đèn sát cửa đang mở nếu côn trùng tập trung quanh đó.
3. Thu gom tại chỗ: dùng máy hút bụi hoặc chổi hót gom con và cánh rụng; bỏ phần đã gom vào túi kín. Với mối cánh tụ dưới đèn, có thể đặt thau nước trên nền chắc chắn phía dưới để hứng những con rơi xuống; giữ nước xa ổ điện và thiết bị điện.
4. Quan sát sau khi dọn: kiểm tra khung cửa, chân tủ, chân tường và vị trí có cánh rụng nhiều. Nếu tiếp tục có con chui ra từ cùng một khe, hãy giữ dấu để kỹ thuật viên khảo sát.
5. Xử lý theo nguồn: thu gom giải quyết những con đang bay; đàn mối nằm trong gỗ hoặc đất cần được kiểm tra và chọn phương án riêng. Nếu xác định là kiến, theo dõi đường kiến đi và nơi tổ xuất hiện để xử lý đúng nhóm.

Ban ngày, bạn vẫn có thể đóng lối vào, thu gom và theo dõi điểm phát sinh. Việc phun thuốc ngay lên một điểm chưa rõ nguồn có thể làm mất dấu cần kiểm tra. Các bước chi tiết cho trường hợp xác định là mối nằm trong bài cách xử lý mối cánh bay vào nhà.