Tác hại của mối đối với nhà ở, đồ gỗ, nội thất và công trình

Chiếc tủ quần áo vẫn đứng ngay ngắn, mặt ngoài còn bóng đẹp. Nhưng khi kéo tủ ra, phần lưng đã bị ăn mỏng như giấy. Một căn nhà khác chỉ phát hiện mối khi nẹp cửa bỗng lõm xuống; nơi khác lại thấy đất và mối bò từ trong hộp ổ điện ra. Điểm chung là hư hại thường bắt đầu ở chỗ kín, đến lúc lộ ra thì phần bên trong có thể đã mất khá nhiều.

Mối ăn hư cột trụ của nhà gỗ

Mối ăn trong hộp tủ điện gây chập điện

Mối không chỉ làm hỏng một món đồ gỗ. Chúng có thể gây thiệt hại cho nội thất, sách vở, hồ sơ, vật liệu hoàn thiện và một số cấu kiện có chứa cellulose. Chi phí còn nằm ở việc tháo dỡ, sửa chữa, ngừng sử dụng khu vực và xử lý đàn mối.

Nếu muốn hiểu vì sao chúng hoạt động kín đáo, bạn có thể đọc thêm mối là gì, mối ăn gì và tập tính kiếm ăn của mối.

XEM HÌNH ẢNH MỐI ĂN HƯ HẠI KHỦNG KHIẾP

Tác hại của mối: nhìn nhanh trong 1 phút

Nhóm bị ảnh hưởng

Ví dụ dễ gặp

Hậu quả thường thấy

Đồ gỗ, nội thất Tủ, giường, bàn ghế, bàn thờ, kệ sách Rỗng ruột, bung lớp phủ, yếu mối nối
Phần hoàn thiện nhà Khung cửa, nẹp chân tường, sàn gỗ, vách ốp Lún, phồng, biến dạng, mất thẩm mỹ
Cấu kiện chịu lực Xà, cột hoặc khung gỗ Giảm tiết diện và độ chắc
Giấy và vật lưu trữ Sách, hồ sơ, thùng carton, nhãn hàng Mất nội dung, mất giá trị sử dụng
Kho, xưởng Pallet, kiện hàng, gỗ nguyên liệu Hư hàng, gián đoạn vận hành
Hộp kỹ thuật Ổ điện âm tường, hộp nối, ống kỹ thuật Đất và đường đi quanh thiết bị; rủi ro khi tự tháo

 

Vì sao mối có thể gây thiệt hại lớn

Chúng tìm đến cellulose trong vật dụng quen thuộc

Thức ăn chính của mối liên quan đến cellulose – thành phần có nhiều trong gỗ, giấy và vật liệu từ thực vật. Vì vậy, chiếc tủ gỗ, quyển sách cũ, thùng carton và tấm gỗ công nghiệp đều có thể trở thành nguồn thức ăn. Chúng không cần làm đồ vật đổ ngay; chỉ cần âm thầm lấy dần phần bên trong là độ chắc đã giảm theo thời gian.

Mối làm việc trong bóng tối

Nhiều loài mối đất đi trong đường đất kín hoặc luồn qua khe nền, chân tường và khoảng rỗng sau đồ nội thất. Mặt sơn, lớp veneer hay một lớp gỗ mỏng bên ngoài có thể còn nguyên, che đi phần ruột đã bị ăn. Đây là lý do một cú ấn tay, một lần đóng cửa hoặc khi thợ tháo nẹp mới làm hư hại lộ ra.

Hình dung đơn giản: một thanh gỗ bị mối ăn giống ổ bánh mì còn lớp vỏ nhưng ruột đã bị khoét. Nhìn từ ngoài có thể chưa thấy gì, nhưng khả năng chịu lực không còn như ban đầu.

Đàn mối có thể kiếm ăn ở nhiều điểm

Mối thợ là nhóm đi tìm và khai thác thức ăn. Khi gặp nguồn phù hợp, chúng tạo đường đi và mang thức ăn về đàn. Vì thế, xịt chết vài con nhìn thấy không đồng nghĩa toàn bộ hoạt động đã dừng. Đọc thêm về mối thợ để hiểu vai trò này.

Tác hại đối với đồ gỗ và nội thất

Đồ gỗ thường là nơi gia chủ nhận ra thiệt hại đầu tiên. Tuy nhiên, hư hỏng không phải lúc nào cũng nằm ở mặt trước. Mối hay đi từ chân đồ, mặt lưng sát tường, đáy tủ hoặc các mối ghép ít được đụng tới.

Đồ dùng

Điểm nên xem

Dấu hiệu và hậu quả

Tủ quần áo, tủ hồ sơ Chân tủ, lưng tủ, đáy ngăn Lớp gỗ mỏng, cong vênh; quần áo hoặc hồ sơ bị bẩn đất
Tủ bếp Chân tủ gần chậu rửa, khe sát tường Gỗ yếu, cánh tủ xệ; dễ nhầm với hư do ẩm
Giường, phản, sofa khung gỗ Chân, thanh đỡ, khung dưới nệm Kêu, rung hoặc sụt nếu phần chịu lực bị yếu
Bàn ghế, bàn thờ Chân, mộng nối, mặt áp tường Mối nối lỏng, hoa văn hoặc lớp phủ bong
Kệ sách, tủ giày Đáy, lưng, vị trí chạm sàn Gỗ và giấy cùng bị khai thác
Khung tranh, gương, nhạc cụ Mặt sau, góc khuất, nơi treo sát tường Mất thẩm mỹ, giảm giá trị và khó phục hồi nguyên trạng
Gỗ MDF, ván dăm Mép cắt, lỗ vít, phần sát nền Kết cấu tấm suy yếu; lớp phủ có thể vẫn che hư hại

Ví dụ: một tủ bếp dưới chậu rửa có thể vừa bị ẩm vừa có mối. Nếu chỉ thay cánh tủ mà không tìm đường mối đi từ chân tường, món mới vẫn có nguy cơ bị tấn công. Ngược lại, thấy gỗ trương vì nước cũng không nên vội kết luận là mối; cần xem có đường đất, khoang ăn hoặc mối sống hay không.

Xem hướng dẫn riêng về gỗ bị mối ăn.

Tác hại đối với nhà ở

Khung cửa, nẹp chân tường và đồ gỗ gắn liền

Khung cửa gỗ, len chân tường, tủ âm, vách ốp và nẹp trang trí thường có nhiều điểm tiếp giáp kín với tường hoặc nền. Mối có thể đi vào từ mặt sau, khiến bề mặt còn đẹp nhưng phần bám vít, mộng nối hoặc chân khung đã yếu. Cánh cửa bắt đầu xệ, nẹp ấn vào thấy mềm hoặc gõ nghe rỗng là những dấu hiệu nên kiểm tra.

Nẹp cửa bị mối ăn hư, tốn chi chí xử lý mối và làm lại nẹp cữa

Sàn gỗ và lớp hoàn thiện

Sàn có thể phát tiếng kêu, lún cục bộ, phồng hoặc tách mép. Nhưng các hiện tượng này cũng có thể do nước, nền không phẳng hoặc lắp đặt sai. Muốn xác định nguyên nhân, cần xem mặt dưới, chân tường, đường đất và mức ẩm thay vì chỉ nhìn một tấm sàn.

Trần, mái và khoảng áp mái

Ở công trình có cấu kiện gỗ, mối có thể gây hại cho thanh mè, đòn tay, xà hoặc phần gỗ trang trí. Đây là khu vực khó quan sát và có nguy cơ té ngã, vì vậy không nên tự leo lên mái hoặc giẫm vào trần yếu để kiểm tra.

Vị trí

Hậu quả có thể gặp

Nên làm gì

Khung cửa, nẹp Xệ cánh, bung nẹp, khó đóng mở Kiểm tra mặt sau và chân khung
Sàn gỗ Lún, rỗng, vỡ bề mặt Khoanh vùng; tránh đặt tải nặng
Tủ âm, vách ốp Hư kín phía sau, lây sang đồ lưu trữ Mở điểm kiểm tra có kiểm soát
Trần hoặc khung mái gỗ Giảm độ chắc, có thể rơi hoặc võng Hạn chế tiếp cận; gọi người chuyên môn
Cầu thang gỗ Bậc rung, tay vịn lỏng Ngừng dùng nếu có dấu hiệu mất an toàn

Mối có thể ảnh hưởng đến kết cấu không

Có, nếu phần bị ăn là cấu kiện gỗ hoặc bộ phận đang chịu lực. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào vị trí, tiết diện gỗ còn lại, thời gian bị hại, độ ẩm và tải trọng. Tài liệu của Cơ quan Lâm nghiệp Hoa Kỳ lưu ý hư hại do mối có thể làm yếu tính toàn vẹn của cấu kiện gỗ; nếu không phát hiện và kiểm soát, trường hợp nặng có thể dẫn tới hỏng kết cấu.

Mối ăn sập chân cổng phải gia cố lại bằng ống sắt hộp

Điều này không có nghĩa cứ thấy mối là nhà sắp sập. Một chiếc tủ hỏng khác hoàn toàn một xà gỗ hỏng. Dấu hiệu cần ưu tiên gồm sàn hoặc bậc thang lún, xà võng, cột gỗ bở, mối nối tách, cấu kiện phát tiếng nứt hoặc không còn chắc khi sử dụng.

Diệt mối và sửa kết cấu là hai việc khác nhau. Loại bỏ đàn mối không thể làm phần gỗ đã mất tự đầy lại. Sau xử lý, cấu kiện hư vẫn cần được thợ xây dựng, thợ mộc hoặc kỹ sư đánh giá và gia cường, thay thế khi cần.

Tác hại đối với sách, hồ sơ và thùng carton

Mối không biết tài liệu nào quan trọng. Chúng có thể đi từ đáy tủ hồ sơ lên bìa sổ, xuyên qua những chồng giấy ít dùng hoặc khai thác thùng carton đặt sát nền. Hậu quả không chỉ là vài trang bị thủng mà còn có thể mất hợp đồng, chứng từ, sách quý, ảnh lưu niệm và nhãn nhận dạng hàng hóa.

Ví dụ dễ hình dung: một thùng giấy đựng hồ sơ đặt dưới gầm cầu thang, sát bức tường ẩm. Mặt trên vẫn khô, nhưng mối đi từ đáy thùng lên nên khi nhấc ra, cả đáy và mép tài liệu đã dính lại thành từng mảng.

Tại gia đình và văn phòng, nên kê tài liệu khỏi nền, giữ khoảng quan sát với tường và kiểm tra các thùng ít mở. Với sách, hồ sơ hoặc hiện vật có giá trị, đừng tự phun hóa chất trực tiếp lên vật; việc làm sạch và bảo quản cần phù hợp với chất liệu.

Mối trong ổ điện và hộp kỹ thuật nguy hiểm ở điểm nào

Mối có thể đi theo khe tường, ống luồn dây và khoảng rỗng, rồi xây đường đất trong hộp ổ điện hoặc hộp nối. Khi đó, người trong nhà có thể thấy đất trồi quanh mặt ổ, mối bò ra từ khe hoặc ổ điện bám đầy vật liệu đất như hai ảnh dưới đây.

Mối trong hộp điện tổng, xảy ra tình trạng cầu dao chống giật tự cúp

Mối không ăn điện, kim loại hay bê tông. Chúng tận dụng khe hở và đường kỹ thuật để di chuyển đến nguồn xenlulozơ. Đất, độ ẩm và hoạt động xử lý sai cách trong hộp điện có thể làm tình huống trở nên nguy hiểm, nhất là khi dây hoặc thiết bị đã xuống cấp.

Mối có ăn bê tông, gạch, nhựa hay kim loại không

Không. Những vật liệu này không phải thức ăn cellulose của mối. Tuy nhiên, một khe nứt rất nhỏ, mối nối, lỗ kỹ thuật hoặc khoảng hở quanh ống có thể trở thành lối đi. Một số vật liệu mềm như lớp xốp cách nhiệt còn có thể bị mối tạo đường xuyên qua để tới gỗ hoặc giấy ở phía bên kia; đó là hành vi mở đường chứ không phải ăn để lấy dinh dưỡng.

Vật liệu

Mối có ăn làm thức ăn?

Điều thực tế có thể xảy ra

Gỗ, giấy, carton Có liên quan đến nguồn cellulose Bị khai thác, rỗng hoặc thủng
Bê tông, gạch Không Đi theo khe nứt, mạch nối hoặc lỗ kỹ thuật
Kim loại Không Đi vòng quanh hoặc qua khoảng hở cạnh kim loại
Nhựa, ống luồn dây Không phải thức ăn Có thể tận dụng khoảng rỗng; không quy mọi hư hại nhựa cho mối
Xốp cách nhiệt Không lấy dinh dưỡng Một số trường hợp có thể tạo đường xuyên để tới thức ăn

Tác hại đối với kho xưởng và cơ sở kinh doanh

Trong kho, thiệt hại dễ lan rộng vì có nhiều vật liệu cellulose tập trung: pallet gỗ, thùng carton, vách gỗ, giấy lót, nhãn hàng, sổ sách và gỗ nguyên liệu. Một đường mối từ nền có thể đi vào pallet rồi tiếp cận nhiều kiện hàng đặt liền nhau.

Đối tượng

Thiệt hại trực tiếp

Thiệt hại kéo theo

Pallet gỗ Yếu thanh đỡ, gãy khi nâng Rơi đổ hàng, mất thời gian đổi pallet
Thùng carton, nhãn Thủng, bẩn đất, mất thông tin Khó xuất hàng, khiếu nại chất lượng
Gỗ nguyên liệu Giảm phẩm cấp, hao hụt Chậm sản xuất, phải phân loại lại
Hồ sơ kho Mất chứng từ, mã lô Khó truy xuất, gián đoạn kiểm kê
Khu vực máy móc Đường đất quanh chân máy, hộp kỹ thuật Phải cô lập khu vực để kiểm tra an toàn

Ví dụ: pallet nhìn ngoài còn nguyên nhưng thanh dưới đã rỗng. Khi xe nâng đưa hàng lên, thanh gãy làm kiện hàng nghiêng. Lúc này chi phí không chỉ là thay pallet mà còn gồm hàng hư, nhân công dọn, thời gian dừng khu vực và rủi ro an toàn.

Xem thêm các dự án thực tế để biết tác hại của mối ở một số công trình khác.

Tác hại đối với di tích và đồ gỗ có giá trị

Đình, chùa, nhà cổ, tượng gỗ, hoành phi, câu đối và đồ thờ có giá trị không thể đánh giá chỉ bằng tiền thay mới. Khi mối ăn mất phần gỗ gốc, hoa văn, lớp sơn hoặc dấu vết lịch sử có thể không phục hồi nguyên trạng. Tài liệu bảo quản bảo tàng cũng xem mối là nhóm côn trùng có thể gây hại nghiêm trọng cho vật liệu hữu cơ.

Các nghiên cứu tại Hội An và một số di tích miền Bắc cho thấy việc điều tra loài, phạm vi hại và điều kiện công trình là cần thiết trước khi lựa chọn giải pháp. Đây là dữ liệu theo khu vực nghiên cứu, không nên dùng để suy rộng tỷ lệ cho toàn Việt Nam.

Với hiện vật hoặc cấu kiện có giá trị, không tự khoan, đục, ngâm thuốc hay thay gỗ trước khi có người phụ trách bảo tồn và chuyên môn phù hợp. Một thao tác nóng vội có thể làm mất thêm vật liệu gốc hoặc che mất dấu vết cần khảo sát.

Thiệt hại trực tiếp và chi phí ẩn

Loại thiệt hại

Ví dụ

Vì sao dễ bị bỏ sót

Trực tiếp Thay tủ, khung cửa, sàn, pallet, sách Dễ thấy và dễ tính thành tiền
Tháo dỡ và hoàn thiện lại Tháo tủ âm, mở vách, sơn vá, lát lại sàn Chi phí phát sinh sau khi mở điểm kiểm tra
An toàn Cô lập ổ điện, ngừng dùng cầu thang hoặc sàn yếu Không phải lúc nào cũng có hóa đơn ngay
Vận hành Dừng phòng, dừng kho, chuyển hàng Mất thời gian và năng suất
Dữ liệu, giá trị tinh thần Mất hồ sơ, sách quý, đồ kỷ niệm Khó hoặc không thể quy đổi đầy đủ
Tái xử lý Sửa đồ nhưng chưa xử lý nguồn mối Hư hại có thể quay lại

Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ nêu mối gây thiệt hại hàng tỷ đô la mỗi năm tại Hoa Kỳ. Con số này cho thấy quy mô vấn đề ở bối cảnh Mỹ.

Đánh giá nhanh mức độ hư hại

Bảng dưới đây giúp người đọc chọn mức ưu tiên ban đầu. Đây không phải thang chấm điểm kỹ thuật và không thay thế khảo sát hiện trường.

Quan sát

Có thể hiểu

Hành động phù hợp

Một món đồ nhỏ hư cục bộ, không chịu lực Thiệt hại tài sản giới hạn nhưng vẫn cần tìm nguồn Cách ly đồ, chụp ảnh, kiểm tra khu vực quanh đó
Nhiều điểm trong cùng phòng hoặc có đường đất mới Hoạt động có thể rộng hơn phần nhìn thấy Đặt lịch khảo sát sớm; không phá hết đường mối
Mối xuất hiện ở nhiều tầng/phòng Có thể có nhiều đường kiếm ăn hoặc phạm vi lớn Khảo sát toàn công trình
Sàn, cầu thang, xà, cột hoặc mái bị yếu Có rủi ro sử dụng Hạn chế tiếp cận; đánh giá kết cấu khẩn
Đất/mối trong ổ điện, hộp nối Có đường đi trong khu kỹ thuật Cô lập điện phù hợp; gọi thợ điện và đơn vị mối
Hồ sơ, hiện vật quý bị hại Có nguy cơ mất dữ liệu hoặc giá trị gốc Ngừng tự xử lý hóa chất; gọi chuyên môn bảo quản

Vì sao nhiều nhà phát hiện mối quá muộn

  • Đồ đạc che khuất: tủ, sofa, tủ lạnh hoặc kệ áp sát tường làm đường mối khó thấy.
  • Bề mặt vẫn còn: lớp sơn, veneer hoặc vỏ gỗ mỏng che khoang ăn bên trong.
  • Dấu hiệu bị quét bỏ: cánh rụng, hạt nhỏ hoặc ít đất thường bị xem là bụi bẩn.
  • Nhầm với ẩm mốc: tủ bếp trương, sàn phồng hoặc nẹp mềm dễ bị quy hết cho nước.
  • Xử lý phần nổi: xịt chết vài con hoặc thay một tấm gỗ nhưng không kiểm tra đường đi và các điểm lân cận.

Để phát hiện sớm, hãy tham khảo dấu hiệu nhận biết mối và cách nhận biết đường mui mối.

Phân biệt mối với gỗ mục và mọt gỗ

Đặc điểm

Mối

Gỗ mục do ẩm/nấm

Mọt hoặc côn trùng đục gỗ

Dấu vết Đường đất, khoang ăn, có thể thấy mối Gỗ đổi màu, mềm, ẩm hoặc nứt Lỗ tròn nhỏ, bột gỗ hoặc phân
Vị trí Từ nền, khe tường hoặc trong đồ gỗ Nơi thấm nước, bí và ẩm kéo dài Trong từng món gỗ; tùy loài
Âm thanh khi gõ Có thể rỗng Có thể bở hoặc rỗng Có thể rỗng cục bộ
Kết luận bằng mắt Không phải lúc nào cũng chắc Cần tìm nguồn ẩm Cần xem lỗ và vật chứng
Xử lý Kiểm soát đàn và đường đi Sửa nguồn ẩm, thay phần mục Xác định loài và xử lý đồ gỗ

Một món đồ có thể vừa ẩm mục vừa bị mối, nên đừng cố ép mọi dấu hiệu vào một nguyên nhân. Nếu chưa chắc, hãy giữ lại ảnh, mẫu cánh hoặc vài hạt phân trong hộp kín để người có chuyên môn xem.

Khi phát hiện mối gây hại, nên làm gì

Bước 1: ưu tiên an toàn

Ngừng dùng khu vực nếu sàn, cầu thang, trần hoặc cấu kiện có dấu hiệu yếu. Với ổ điện, cô lập nguồn phù hợp và không tự xịt dung dịch. Di chuyển trẻ em, vật nuôi khỏi khu vực đang bong vỡ hoặc có hóa chất.

Bước 2: ghi nhận hiện trạng

Chụp ảnh toàn cảnh và cận cảnh; ghi vị trí, ngày phát hiện, đồ dùng bị hại và dấu hiệu còn hoạt động. Đừng cạo sạch toàn bộ đường mối trước khi khảo sát, vì dấu vết giúp xác định đường đi và phạm vi.

Bước 3: giảm lan truyền hư hại, không tự xử lý bừa

Có thể tách giấy tờ, quần áo hoặc hàng hóa sạch khỏi đồ bị hư, nhưng không mang một món gỗ nghi nhiễm đi khắp nhà. Không đổ dầu, nhớt, thuốc không nhãn hoặc pha hóa chất tùy ý. Những cách này có thể gây độc, làm mối tản đường và che mất dấu hiệu.

Bước 4: khảo sát phạm vi và chọn phương pháp

Cần kiểm tra điểm bị hại, các khu vực liền kề, nguồn ẩm, đường tiếp cận và nhóm mối nghi ngờ. Sau đó mới chọn trong các phương pháp diệt mối phù hợp. Với nhu cầu xử lý toàn diện, tham khảo dịch vụ diệt mối tận gốc.

Bước 5: sửa chữa sau khi hoạt động mối được kiểm soát

Ưu tiên phần liên quan an toàn trước, sau đó mới đến thẩm mỹ. Thay hoặc gia cường gỗ hư; sửa rò nước và khe tiếp cận; bố trí khoảng kiểm tra; lưu ảnh trước và sau. Kế hoạch phòng ngừa giúp tránh lặp lại vòng “hư – thay – hư tiếp”.

Xem thêm hướng dẫn phòng chống mối. Tiêu chuẩn TCVN 8268:2017 là một tài liệu tham khảo về bảo vệ công trình xây dựng và phòng chống mối cho công trình mới.

Hình ảnh Mối ăn hư hại

Câu hỏi thường gặp

Mối ăn bao lâu thì đồ gỗ hỏng

Không có một con số dùng cho mọi trường hợp. Tốc độ hư phụ thuộc loài mối, quy mô đàn, độ ẩm, loại gỗ, tiết diện và số đường kiếm ăn. Đừng dùng mốc “vài ngày” hay “vài tháng” để tự kết luận mức an toàn của một cấu kiện.

Xịt chết mối nhìn thấy thì đồ có hết bị ăn không

Chưa chắc. Những con lộ ra chỉ có thể là một phần nhỏ của đàn và đường kiếm ăn. Xịt tại chỗ còn có thể làm mối đổi đường. Quan trọng là xác định phạm vi, nguồn và phương pháp kiểm soát phù hợp.

Đồ gỗ bị mối có sửa được không

Có thể sửa nếu phần hư giới hạn và phần còn lại vẫn đủ chắc. Với chân giường, bậc thang, xà, cột hoặc mối nối chịu lực, quyết định sửa hay thay cần dựa trên đánh giá an toàn chứ không chỉ trám cho đẹp.

Nhà bê tông có bị mối không

Có thể. Mối không ăn bê tông nhưng có thể đi qua khe, đường ống và mối nối để đến khung cửa, tủ, sàn gỗ, giấy hoặc vật liệu cellulose bên trong nhà.

Có nên bỏ ngay món đồ bị mối

Không phải lúc nào cũng cần. Trước tiên hãy chụp ảnh và đánh giá xem món đồ có thể sửa hay cần loại bỏ. Nếu mang đi, tránh làm rơi đất, mối hoặc mảnh gỗ dọc đường; đồng thời vẫn phải kiểm tra khu vực cũ vì bỏ món đồ không đồng nghĩa đã loại bỏ nguồn mối.

Kết luận

Tác hại đáng lo nhất của mối là sự âm thầm. Chúng có thể làm rỗng đồ gỗ, hư giấy tờ, yếu phần hoàn thiện và ảnh hưởng cấu kiện gỗ trước khi dấu hiệu lộ rõ. Khi phát hiện, hãy ưu tiên an toàn, giữ lại dấu vết, khảo sát phạm vi và tách riêng hai việc: kiểm soát đàn mối và sửa phần đã hư.

Một lần kiểm tra đúng chỗ – chân tủ, mặt sau đồ gỗ, nẹp cửa, khe nền, kho giấy và hộp kỹ thuật – thường có giá trị hơn việc xịt vội vào vài con mối đang bò. Phát hiện sớm giúp giảm chi phí, giữ được nhiều vật liệu hơn và tránh để một hư hỏng nhỏ trở thành sự cố lớn.

Bài viết này có hữu ích với bạn không?

Chọn từ 1 đến 5 sao, rồi bấm Gửi đánh giá.

Điểm trung bình: /5 · lượt đánh giá

Chưa có đánh giá. Mời bạn đánh giá mức độ hữu ích của bài viết.

Góp ý để chúng tôi cải thiện bài viết

Ý kiến của bạn giúp nội dung rõ ràng và hữu ích hơn.

Bạn muốn chúng tôi bổ sung hoặc cải thiện nội dung nào?

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *